AZAD QARADƏRƏLİ ONUN BƏXTİYARLIĞI ( Bəxtiyar Vahabzadənin 100 yaşına)

            

 

                        AZAD QARADƏRƏLİ

 

                        ONUN BƏXTİYARLIĞI

 

                      ( Bəxtiyar Vahabzadənin 100 yaşına)

 

            Bəxtiyar Bahabzadə ilə ilk təmasım, 7-ci sinifdə oxuyadnda oldu. Oxuduğum Ördəkli 8-illik məktəbindən Zəngilan rayon məktəblilərinin əlaçılar konfransına dəvət olunmuşdum. Uzun sürən iclas oldu və sonda maarif şöbəsinin müdiri Alməmməd Kərimov əlaçılara kitab bağışladı. Mənə də Bəxtiyar Vahabzadənin “Etiraf. Şəbi-hicran” kitabını yazıb möhürləyərək hədiyyə etdilər. Bu, bir gənc məktəbli kimi həm də mənim ilk imzalı kitabım idi. Fəqət onu Bəxtiyar Vahabzadə imzalamamışdı...

            Bir neçə ay o kitabla yatıb-qalxdım. Fəqət nə etiraf kəlməsini başa düşdüm (bu söz bizim kənd-kəsəyin leksikonunda yox idi, heç müəllimlərdən də eşitməmişdim), nə də bu qəlizdən-qəliz şəbi-hicran sözünü...

            Belə sözləri müəllimlərdən soruşmaq da bir xata idi. “Dərsi pozursan”, “tərbiyəsizin yekəsisən”, “müəllimlərə dil uzadırsan” və həkaza... kimi sözlərlə adamı borclu çıxardırdılar...

            Mincivan qəsəbəsində 9-10-cu siniflərdə oxuyanda Bəxtiyar Vahabzadəni nəinki tanıdım, hətta mənə hədiyyə olunan o ilk kitabı da, qismən də olsa, oxuyub başa düşdüm...

            Amma Bəxtiyar müəllimlə daha böyük “tanışlıq” Bakıda oldu. Ali məktəbdən kəsilib zavodda fəhlə işləyəndə bir gənc mənə Bəxtiyar Vahabzadənin “Gülüstan” poemasının əlyazmasını oxuyub qaytarmaq şərti ilə verdi (makina nüsxələri şəklində) və adını belə unutduğum o oğlanla görüşümüz, heyif ki, uzun sürmədi. (Əcəba, adı Əmrahmı idi?! Əgər bu yazını oxusa, sağ-salamatdırsa, xahiş edirəm, səsimə səs versin.) Cəmi 3-4 dəfə görüşdüyümüz o oğlan zavodun yataqxanasına gəldiyi kimi də bir gün yoxa çıxdı. Soraqlasam da, gördüm deyən olmadı... (Sonradan biləcəm ki, şəhərdə belə müəmmalı hadisələr mənim kimi adamların başına çox gəlib...)

            Ağlım tam dolmasa da, o makina vərəqlərində yazılanlar toxundu mənə. “Azərbaycanı parçalayan Gülüstan müqaviləsinə qol çəkən adam nəyə qol çəkdiyini bildimi görəsən?” düşüncəsinə dalarkən şair bunu bizə belə anladırdı:

 

Öz sivri ucuyla bu lələk qələm

Dəldi sinəsini Azərbaycanın.

Başını qaldırdı,

Ancaq dəmbədəm

Kəsdilər səsini Azərbaycanın.

 

            Ali məktəbdə oxuyanda o əlyazması haqqında  müəllimim (onad laborant idi, sonralar professor oldu) Ramin Əhmədova danışdım. Ramin müəllim əvvəlcə bu söhbətdən narahat olsa da, az sonra bu mövzu bizi yaxınlaşdırdı, hətta dost olduq. Və bəzi mətləbləri Ramin müəllimin sayəsində daha dərindən öyrəndim...

            Sonra şairin çap olunan kitablarını aldım, teatrlarda tamaşaya qoyulan pyeslərinə baxdım...

            Ağdaşda tələbə vaxtı pambıq yığanda necə oldusa, dostlarla Şamaxıya gəlib çıxdıq və burada Bənövşə adlı restoranda Bəxtiyar Vahabzadəni gördük! “Gülüstan”ı yazan kişini canlı görməkdən gözəl nə ola bilərdi?!

            Yaxınlaşıb şəkil çəkdirdik.

            Heyf, o şəkil də digərləri kimi Zəngilanda işğal vaxtı it-bata düşdü. Dostlara salıq saldırmışam, bəlkə tapıldı...

            ...20 Yanvar “bizi daha da yaxınlaşdırdı.” O gecənin səhəri Bəxtiyar müəllimin odlu-alovlu çıxışı, “Şəhidlər” şeiri, rus generalının üzünə tüpürməsi...

            ...Rayonda müəllim işləyəndə Bakıya gəlmişdim tətil vaxtı. Xəlil Rzanən vəfat xəbərini eşitdim və Filarmoniyada baş tutan cənazə töəninə mən qatıldım. Bəxtiyar müəllimin “Azərbaycan” dərgisində od saçan şeirləri dərc olunmuşdu. Şeirlərdən biri ana dilimizin Azərbaycan dili adlandırılmasına və bunu indi də müdafiə edənlərə qarşı ittihamlarla dolu idi...

            Foyedə Bəxtiyar müəllimin çox xəstəhal görkəmdə tək dayandığını görüb pərişan oldum. Sanki o şeirlərə görə şairin yanında dumağa qorxurdu admlar...

            ...Nəhayət, Bəxtiyar müəllimlə ilk canlı ünsiyyətim 90-ların sonunda baş tutdu. Qaçaq Fərzalının nəvəsi Bolu kişi oğlu ilə 8-ci kilometr bazarında alver edən zaman polis zorakılığına məruz qalmış, hirslənərək polislərin birinin əlindən rezin dəyənəyi alıb beş-altı polisi şil-küt etmişdi. Və kişini tutmuşdular...

            Çox qapılar döyəndən sonra iş yoldaşım Qaçay Köçərlidən Bəxtiyar müəllimin telefonunu alıb zəng vurdum, məsələni danışdım, kömək etməsini xahiş etdim. Telefonda “gözlə” deyib, harasa zəng etdi və mən onun həyəcanlı səsini eşitdim:”Ə, a bala, bir qaçağın nəvəsini tutublar, beş-altı polisi öz dubinkaları ilə döyüb e! Ay oğul, belə qəhrəman kişini darda qoymaq olmaz! Əlindən gələni elə, içəridə qalmasın! Həm də qaçqındı, yurd itirib”...

            Sonradn biləcəm ki, respublika prokurorluğunda çalışan oğlu ilə danışırmış...

            ...Bəxtiyar müəllimin vəfatından az əvvəl çəkilmiş videosunu görmüşdüm. Səsi titrəyir, gözlərinin bulağı yaşla dolu idi. Zamanının dolduğunu hiss etmişdi, deyəsən...

            Şairi belə görüb mən də kədərləndim...

            ...Türkiyədə olanda Bəxtiyar Vahabzadəyə olan sevgini görüb məmnun oldum...

            S.A. (Söz Ardı)

            Deyim ki, Bəxtiyar Vahabzadə poeziyasının aşırı vurğnlarından deyiləm. Şairi şairdən çox bir vətəndaş, bir əsgər kimi bilmişəm həmişə. Xüsusilə, şeirlərindəki bədii kəşflərin azlığı, aşırı pafos bu poeziyaya olan marağımı zaman-zaman azaldıb.

            Şairin ad və titullara sevgisi, deputat olmaq istəyi, şöhrətə vurğunluğu, digər əli uzun yazıçı-şairlərimiz kimi bir oğlunu səfir, bir oğlunu prokuror qoydurması da ona olan istəyimə xələl gətirib. “Bəxtiyarın oğlu da səfir olmayıb kiminki olacaq ki?!” fəlsəfəsini isə heç vaxt qəbul etməmişəm...

            ...Bütün bunlarla yanaşı 100 yaşlı Bəxtiyar Vahabzadə Azərbaycan ədəbiyyatında və ədəbiyyat tarixində bir era idi.

            100 yaşın qutlu olsun, şair!

 

                                                                                                          28.05.2026.