Qadın Komitəsində seks sözündən qorxurlar

 

 

Qadın Komitəsində seks sözündən qorxurlar

(Yazıçı Azad Qaradərəli qaynar.info saytının suallarına cavab verir)

 


 

Xəbər verdiyimiz kimi, yazıçı Azad Qaradərəli dövlət qulluğundan azad edilməsi ilə bağlı ərizə yazmağa məcbur olub. O, bu barədə öz facebook səhifəsində məlumat verib. 

Məlumatda qeyd olunub: "Bu gündən etibarən Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsindəki tutduğum baş məsləhətçi vəzifəsindən azad olundum. Qarşımda iki şərt qoyulmuşdu: ya ədəbi yaradıcılığımı dayandırmalı, ya da ərizə yazıb işdən azad olunmalı. Mən təbii ki, ikincini seçdim. Ərizəmi yazıb getdim".

Məsələ ilə bağlı yazıçıdan aldığımız müsahibəni təqdim edirik:

- Narazılığın səbəbləri nə idi? Hardan qaynaqlandı? Konkret hansı yazıdan və hansı məqamdan...

- Əslində məsələnin kökü dərindədir. Bu adamlar özlərindən başqa  heç kimin öndə olmasını sinirə bilmirlər. Yadınızdadırsa, mənim əsərlərim iki müsabiqədə - həm AYB-nin müsabiqəsində, həm də Milli Kitab Mükafatında onluğa düşmüşdü. AYB-nin müsabiqəsində mükafata əsas namizədlərdən biri olsam da (bunu mənə eşitdirmişdilər) imtina etdim. Bütün qəzetlər, saytlar, hətta televiziyalar belə bunu işıqlandırdı. Onda eşitdirdilər ki, sən niyə AYB-ni tənqid edirsən? Məgər oranın üzvü deyilsən? AYB-nin üzvü olmayan necə yazıçı olar və sair. Sonra mənim saytlardakı yazılarıma, fs-dəki statuslarıma ilişməyə başladılar. Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi sədr müavini Aynur Sofiyeva jurnalistikanı bitirsə də, bu sahədən xəbərsiz adamdır. Mənim cümlələrimi savadsızcasına  redəktə edirdi.  Mən  bir dəfə susurdum, iki dəfə susurdum, axırda dözmürdüm,  etiraz edirdim.  Burda isə etiraz  qəbul olunmur.  “Bəli, baş üstə” lazımdır. Ən nəhayət, sizin saytda və “Azadlıq” radiosunun Oxu zalında yayımlanan “Eteri” hekayəmi oxuyub şok keçirmişdilər. Təsəvvür edirsiniz? Qadın Komitəsində “seks” sözündən cin dəmirdən qorxan kimi qorxurlar.  Hamısını demirəm, amma bir çoxları o hekayəni oxuyandan sonra mənə salam vermirdilər. Sonra bunu donos kimi hazırlayıb sədrə verirlər. Sədr də işçilərinin sözünü tutdu. Əslində mən bundan artığını gözləmirdim heç. Sonra “Kaspi” qəzeti məndən xəbərsiz o hekayəni çap elədi. Bu onları daha da qızışdırdı. Qarşımda qəti tələb qoyuldu ki, yazmamalıyam!  Məcbur olub başqa ad altında yazmağa başladım. aktivistplyus.com  və carci.az saytlarında  Ayxan Murad  mənəm (Nəvələrimin adlarıdır). Şəkli də internetdən tapmışdım.  Mən belə vəziyyətə cəmi on gün dözdüm. On birinci gün indi, Oxu zalında olan “Fəlsəfə asvalta yıxılmışdı” hekayəmi yazdım və yayımlandı. Eşitdiyimə görə o hekayə  çıxandan sonra mənim haqqımda qəti qərar verilib. Vaqif Yusiflinin “Burda yer fırlanmırdı” kitabım haqqında yazdığı möhtəşəm məqalə  isə bu qərarı daha da sürətləndirib.  “Publika.az” saytına verdiyim geniş müsahibə isə  son nöqtəni qoydu.

- Dövlət qulluğu haqda qanunda yaradıcılığa icazə verilir. Eyni zamanda bu Konstitusiyada təsbit olunur... Bunu bilmirlərmi?

- Mən bunu onların nəzərinə çatdırmışdım. Hətta Elçini misal çəkmişdim. Gülməli cavab verirdilər: o, baş nazirin müavinidir, ona olar. Quyuya su tökməklə olmaz... Bilirsiniz, buradakı adamların əksəriyyəti ana dilimizi bilmirlər. Əsasən rusdillilər və qismən də ingiliscə bilənlərdirlər. Ona görə də onlar nə Konstitusiyanı, nə hansısa əsasnaməni anlayırlar. İnanın, mənə Komitənin saytına qoymağa xəbər gətirirdilər, 5-ci sinif şagirdinin səviyyəsində idi bu yazılar. Orada bütün ağırlıq 5-6 adamın üstündədir. Qalanları  səhər-axşam qol çəkənlərdirlər, vəssalam.

- Niyə ərizə yazdınız? Bəlkə hüquqlarınızın müdafiəsi üçün müvafiq instansiyalara müraciət edəydiniz.

- Bilirsiniz, bizim kimi avtoritar ölkələrdə bu çox çətin məsələdir. Gərək əlimdəki yarımçıq yazılarımı saxlayıb ora-bura lazımsız ərizələr yazaydım. Onsuz da bu bir il iki ayda mənə dəyən dəymişdi. İki kitablarını hazırlayıb çap etdirmişdim, biri də hazır idi, Aynur Sofiyeva  axırda əlimdən alıb iki cümlədə beş səhv buraxan birinə verdi. Məni yandıran o idi ki, o kitab şəhid uşaqlara həsr olunmuşdu və mən orada onacan hekayə yazmışdım. Buradan bəyan edirəm ki, əgər həmin kitabı  kiminsə redaktorluğu, yaxud müəllifliyi ilə çap etdirsələr, onları məhkəməyə verəcəyəm. Kitabdakı iki hekayənin müəllifi Lətafət Tağızadə (onu da urvatsızcasına təqaüdə göndərdilər), qalanları isə mənə məxsusdur. Ümumən kitabı mən  hazırlamışam. Sağlıq olsun, o kitab haqqında mətbuatda ayrıca söz açacağam. Hə, onların bir jurnalı da var: “Ailə, Qadın, Uşaq”. Mən ora gedənəcən, ildə yalnız bircə nömrə buraxa biliblər. Mən isə bir ildə 4 nömrə buraxdım. Təsəvvür edirsiniz, sədrin bütün çıxışları, məqalələri sənin çiynindədir, kitablar, jurnal, üstəlik saytın idarə olunması... Aynur Sofiyeva sayta guya cavabdehdir. Amma  bir yazını on dəfə oxuyur, qorxa-qorxa gah bir cümləni əlavə edir, gah çıxardır. İnanın ki, oraya bir xəbər qoyunca, ətim tökülürdü. Amma dözürdüm. Bilirsiniz  niyə? Mənim təqaüd yaşıma  4 il qalmışdı. Düşünürdüm ki, dövlət qullıuqçusu kimi çıxaram, yenə bir şey alaram, əgər belə adi  jurnalist, yaxud müəllim kimi çıxsam, 150 manat  təqaüd alcağam... Amma dözümün də bir həddi var axı...

- Məcburi köçkünsünüz, sosial vəziyyətiniz necədir hazırda?

- Mən sızıldayan adamları sevmirəm. Kişi sızıldamaz. Amma haqqımı da almamış, heç kimə havayı iş  görmərəm. Orada mənim haqqımı yeməyə başlamışdılar. Ona görə əvvəl təklif etdilər ərizəmi yazmağa, sonra təhrik... Mən də görünür buna özümü hazırlamışdım... “Uf” demədən yazıb getdim. Qaçqın-köçkünə gəlincə, indi respublikada hamı qaçqın-köçkündür. Mənim yaxşı övladlarım var,  alın təriylə pul qazanırlar. Yoldaşım müəllimədir... Mən də,  dostların canı sağ olsun,  bir yerdə işləyəcəyəm yəqin ki. İndi əlimdə lki romanım var, çapa hazırlayıram. Bir hekayələr kitabım çapa hazırdır. İngilis dilində  hekayələr kitabım da hazırdır, görək Amerikadamı, ya İngiltərədəmi çap etdirəcəyəm... Bir romanımı da yenicə bitirmişəm. Onun redəktə işləri durur. Mən onların  felinə uysaydım, bir belə işi görə bilməzdim axı...

- Sizcə niyə yazıçıların hüquqlarını müdafiə üçün üz tutacaqları bir məkan yoxdur? Məsələn, jurnalistlərin bu imkanları qat-qat üstündür.

- Cavab çox sadədir: yazıçılardan qorxurlar. Yazıçının sözünün çəkisi var axı (Mən  qulbeçə yazıçılardan danışmıram, sözünün ağası olanları deyirəm). Ona görə də yazıçını  ələbaxan etmək, özlərinə  mədhiyyə yazana çevirmək istəyirlər. Elə 90 faiz yazıçıları bu kökə sala biliblər. Qalır təmizlər, əyilməyənlər, onları da sındırmağa çalışırlar. Əyilməyən sınmağa meyilli olur axı – sındırmaq asandır belələrini. Amma hamını sındıra bilməzsən ki! Lap öldürərsən, intihar etdirərsən, amma o, ölümüylə də sənə meydan oxuyacaq, səni məğlub edəcək... Bunlar da məni AYB-çilərdən sanmışdılar. Vur başına, çörəyini əlindən al. Amma məni  bu bir ildə tanımaq imkanı qazanan kimi sındırmağa cəhd göstərdilər, alınmayanda qapını göstərdilər.

- Yaradıcılıq və məmurluq. Azərbaycanda ədəbiyyatla yaşamaq mümkün deyil deyə yazıçılar müxtəlif sahələrdə işləyir. Məmur-yazıçılar da çoxdur. Sizcə indiki vəziyyətdə məmur yaxşı yazıçı ola bilərmi?

- Yuxarıda dedim ki, indi iki romanımı çapa hazırlayıram. Sizə bir sirr açım: o romanın biri, yəni “Kuma-Manıç çökəkliyi” çap olunsa da (redaktoru olduğum “Yazı” dərgisinin  4 nəmrəsində çıxıb,  yazidergisi.com  ünvanında onlayn oxumaq olar), o biri – “Şəhərcik” romanı isə həmin romandan əvvəl yazılsa da, çap olunmayıb. Romanın mövzusu elədir ki, onu çap etdirsəydim, gərək  işdən çıxıb evdəcə oturaydım. Bax, görürsünüz, sualın cavabı öz-özünə gəldi: xeyir, bu, heç bir halda mümkün deyil. Yazıçı heç kimin pul kisəsindən asılı olmamalıdır. Mən əfqan yazıçısı Xalid Hüseyninin “Çərpələng  uçuran” romanını bu yaxınlarda oxumağa başlamışam, sizi inandırıram ki, mənim “Kuma-Manıç  çökəkliyi” romanım ondan geri qalan əsər deyil, bəlkə irəlidə olar (İstəsəniz, bu barədə Pərvizdən, Tehran Əlişanoğlundan, Qismətdən soruşa bilərsinz – onlar əsəri oxuyublar). Sadəcə Xalid Hüseyni ABŞ-da yaşayır, həkimdir... Bizdə isə ən yaxşı halda işlədiyin yerdən 300 manat alırsan, onu da ailə işlərinə sərf edirsən...

- “Yazı” dərgisinin adını çəkdiniz. Necədi vəziyyət, onu buraxa bilirsiniz?

- Rusların “zakon podlosti” dediyinin bizdə qarşılığı təxminən belədir: “Bir başa iki yumruq”. Mən işdə təhdid olunmağa başlayandan üç ay qabaq dərgimizin Avstryada yaşayan xeyirxahı  Əkrəm bəy vəfat etdi. O, Bakıya gəlməyə hazırlaşırdı və biz bir-birimizi ancaq  internetdə tanımışdıq. Qəribə adam idi, özü haqqında qəti bilgi vermək  istəmirdi. Hətta məndən xahiş etmişdi ki, bu sirri onun ölümündən sonra da açmayım. Amma buna  sadəcə yazıçılığım imkan vermədi: oxucular qoy bilsin ki, belə təmənnasız insanlar  olub. Allah rəhmət eləsin. Oğlu dilimizi bilmir, mənə almanca məktub yazmışdı, oxutdurdum, məlum oldu ki, o, atasının mənimlə hansı ilişkiləri olduğunu bilmək istəyirmiş. Cavabı alan kimi susdu... Nəysə, dərginin vəziyyəti də ədəbiyyatımızın günündədir. Amma toparlanacağıq, imkanlı, imkansız dostlarımıza müraciət edəcəyik. Sadəcə, bir az nəfəs dərməyə ehtiyac var.

- Sizə uğurlar.

- Çox təşəkkür edirəm. 

 

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

AZAD QARADƏRƏLİ QUŞ DİLİNDƏ YAZILANLAR (Mahir Rəsuloğlunun hekayələri üzərinə)

AZAD QARADƏRƏLİ BAŞ NAZİRİN FRAKI roman